Interacción de ninfas del psílido Mastigimas anjosi (Hemiptera: Calophyidae) por Polybia platycephala (Hymenoptera: Vespidae) en árboles de Cedrela fissilis (Meliaceae)

Autores/as

  • Laura Tereza Inácio Borges Instituto Federal de Educação, Ciência e Tecnologia, do Sul de Minas Gerais, Praça Tiradentes, nº 416, 37576-000, Inconfidentes, Minas Gerais, Brasil. https://orcid.org/0009-0009-9594-1041
  • Glauco Cássio de Sousa Oliveira Programa de Pós-Graduação em Botânica Aplicada, Universidade Federal de Lavras, Lavras, MG, Brasil. https://orcid.org/0000-0001-9811-8485
  • Marcos Magalhães de Souza Instituto Federal de Educação, Ciência e Tecnologia, do Sul de Minas Gerais, Praça Tiradentes, nº 416, 37576-000, Inconfidentes, Minas Gerais, Brasil https://orcid.org/0000-0003-0415-1714

DOI:

https://doi.org/10.30550/j.azl/2332

Palabras clave:

Meliaceae, Polybia, psílido, secreción

Resumen

 Mastigimas anjosi (Hemiptera: Calophyidae) es un psílido que ataca árboles de interés comercial, como Cedrela fissilis, cuyo control se realiza principalmente mediante el uso de insecticidas. Entre los síntomas de infestación por M. anjosi, las secreciones cerosas blancas y floculentas producidas por las ninfas en los tejidos vegetales funcionan como una barrera física de protección contra los depredadores. De esta manera, esta nota tuvo como objetivo reportar el intento de depredación de ninfas de M. anjosi por la avispa social Polybia platycephala (Hymenoptera: Vespidae) en un árbol de C. fissilis en el sudeste de Brasil. Las observaciones se realizaron entre mayo y junio de 2025, en el sur del estado de Minas Gerais, en el bioma Mata Atlántica. Aunque los individuos de P. platycephala no lograron superar la barrera de protección de M. anjosi, el comportamiento exhibido indica una posible interacción de depredación o consumo de honeydew. Por lo tanto, esta interacción debe investigarse con mayor profundidad, especialmente considerando el potencial uso de avispas sociales en el biocontrol de M. anjosi.

Descargas

Los datos de descargas todavía no están disponibles.

Citas

Araújo, L. C. S., Vital, O. S., Júnior, L. E. C. C., Crispim, F. G. A., Jacques, G. C., & Souza, M. M. (2024). Honeydew excretada por Idioscopus sp. (Hemiptera: Cicadellidae) como fonte de alimento para vespas sociais (Vespidae: Polistinae). Revista de Biologia e Ciências da Terra, 24(2), 64–70.

Barbosa, B. C., Paschoalini, M. F., & Prezoto, F. (2014). Temporal activity patterns and foraging behavior by social wasps (Hymenoptera, Polistinae) on fruits of Mangifera indica L. (Anacardiaceae). Sociobiology, 61(2), 239–242. https://doi.org/10.13102/sociobiology.v61i2.239-242

Bichara-Filho, C. C., Santos, G. M. D. M., Resende, J. J., Cruz, J. D., Gobbi, N., & Machado, V. L. L. (2009). Foraging behavior of the swarm-founding wasp, Polybia (Trichothorax) sericea. Sociobiology, 53(1), 61–69.

Brock, R. E., Cini, A. & Sumner, S. (2021). Ecosystem services provided by aculeate wasps. Biological Reviews, 96(4), 1645-1675. doi: https://doi.org/10.1111/brv.12719

Burckhardt, D., Queiroz, D. L., Queiroz, E. C., Andrade, D. P., Zanol, K., Rezende, M. Q., & Kotrba, M. (2011). The jumping plant-louse Mastigimas anjosi. Spixiana, 34(1), 109–120. Available online: https://api.semanticscholar.org/CorpusID:85984519

Burckhardt, D., Queiroz, D. L., & Drohojowska, J. (2013). Revision of the neotropical jumping plant-louse genus Mastigimas. Zootaxa, 3745(1), 1–18. https://doi.org/10.11646/zootaxa.3745.1.1

Costa, V. A., Queiroz, D. L. de, & Anjos, N. (2015). Psyllaephagus trioziphagus (Hymenoptera: Encyrtidae), parasitoide de Mastigimas anjosi (Hemiptera: Calophyidae). Pesquisa Florestal Brasileira, 35(83), 339–342. https://doi.org/10.4336/2015.pfb.35.83.852

Custódio, R. H., Oliveira, G. C. S., Vilela, D. S., & Souza, M. M. (2024). Use of cicada carcass caught in spider web. Revista de Biologia Neotropical, 21(2), 77–81. Available online: https://revistas.ufg.br/RBN/article/view/78380 (Accessed on 2025, November 16).

Del-Claro, K. (2010). Introdução à ecologia comportamental. Rio de Janeiro: Technical Books. (1ª ed.). Technical Books.

Fernandes, G. W., Fagundes, M., Greco, M. K. B., Barbeitos, M. S., & Santos, J. C. (2005). Ants and their effects on an insect herbivore community associated with the inflorescences of Byrsonima crassifolia (Linnaeus) HBK (Malpighiaceae). Revista Brasileira de Entomologia, 49(2), 264-269. https://doi.org/10.1590/S0085-56262005000200011

Ferreira-Filho, P. J., Prado, M. C., Ghiotto, T. C., Giuliani, G. K., Dias, L. P., Silva, M. M., Guerreiro, J. C., & Zanuncio, J. C. (2017). The native psyllid Mastigimas anjosi (Hemiptera: Calophyidae): first record and abundance on pink cedar, Cedrela fissilis (Meliaceae), trees in São Paulo, Brazil. Florida Entomologist, 100(4), 817–819. https://doi.org/10.1653/024.100.0410

Gobbi, N., & Machado, V. L. L. (1985). Material capturado e utilizado na alimentação de Polybia (Myrapetra) paulista Ihering, 1896 (Hymenoptera, Vespidae). Anais da Sociedade Entomológica do Brasil, 14(2), 189–195.

Hermes, M. G., & Köhler, A. (2006). The flower-visiting social wasps (Hymenoptera, Vespidae, Polistinae) in two areas of Rio Grande do Sul State, southern Brazil. Revista Brasileira de Entomologia, 50(2), 268–274. https://doi.org/10.1590/S0085-56262006000200008

Hernández, J., Sarmiento, C. E., & Fernández, C. (2009). Foraging activity of Polybia occidentalis venezuelana (Hymenoptera, Vespidae). Revista Colombiana de Entomología, 35(2), 230–234. https://doi.org/10.25100/socolen.v35i2.9224

Kasper, M. L., Reeson, A. F., Cooper, S. J., Perry, K. D., & Austin, A. D. (2004). Assessment of prey overlap between a native (Polistes humilis) and an introduced (Vespula germanica) social wasp using morphology and phylogenetic analyses of 16S rDNA. Molecular ecology, 13(7), 2037–2048. https://doi.org/10.1111/j.1365-294X.2004.02193.x

López, Y., Hernández, J., & Caraballo, P. (2013). Actividad de forrajeo de la avispa social Polybia emaciata (Hymenoptera: Vespidae: Polistinae). Revista Colombiana de Entomología, 39(2), 250–255. http://dx.doi.org/10.25100/socolen.v39i2.8245

Machado, V. L. L., Gobbi, N., & Alves Jr., V. V. (1988). Material capturado e utilizado na alimentação de Polybia (Trichothorax) sericea (Olivier, 1791) (Hymenoptera, Vespidae). Revista Brasileira de Zoologia, 5(2), 261–266. https://doi.org/10.1590/S0101-81751988000200010

Matos, M. F., Abreu, D. Á. V., Lemes, P. G., Zanuncio, A. J. V., & Zanuncio, J. C. (2019). Atopozelus opsimus (Hemiptera: Reduviidae) preying on Mastigimas anjosi (Hemiptera: Calophyidae), a pest of tropical cedar, Cedrela fissilis (Meliaceae). Florida Entomologist, 102(2), 447–450. https://doi.org/10.1653/024.102.0227

Medeiros, H. R. Grandinete, Y. C., Manning, P., Harper, K. A., Cutler, G. C., Tyedmers, P., Righi, C.A. & Ribeiro, M. C. (2019). Forest cover enhances natural enemy diversity and biological control services in Brazilian sun coffee plantations. Agronomy for Sustainable Development, 39(50): 2–9. https://doi.org/10.1007/s13593-019-0600-4

Oliveira, G. C. S., Custódio, R. H., Vilela, D. S., & Souza, M. M. (2024). Records of insects in the diet of social wasps of the genus Polybia Lepeletier, 1836 (Vespidae: Polistinae) in southeastern Brazil.. Revista Acta Ambiental Catarinense, 21(1), 1–7. https://doi.org/10.24021/raac.v21i1.7948

Oliveira, G. C. S. (2025). Record of Cinnamomum verum (Lauraceae) as a host for treehoppers (Hemiptera, Auchenorrhyncha: Aetalionidae and Membracidae). Entomological Communications, 7, ec07021. https://doi.org/10.37486/2675-1305.ec07021

Oliveira, G. C. S., Crispim, F. G. A., Vilela, D. S., & Souza, M. M. (2025). Honeydew of Aethalion reticulatum (Linnaeus, 1767) (Hemiptera: Aethalionidae) as a food resource for social wasps (Vespidae: Polistinae) in an urban area within the Atlantic Forest–Cerrado ecotone. Boletim do Museu Paraense Emílio Goeldi. Ciências Naturais, 20(2), e2025-0971. https://doi.org/10.46357/bcnaturais.v20i2.971

Prezoto, F., Lima, M. A., & Machado, V. L. L. (2005). Survey of preys captured and used by Polybia platycephala (Richards) (Hymenoptera: Vespidae, Epiponini). Neotropical Entomology, 34(5), 849–851. https://doi.org/10.1590/S1519566X2005000500019

Prezoto, F., Maciel, T. T., Detoni, M., Mayorquin, A. Z., & Barbosa, B. C. (2019). Pest control potential of social wasps in small farms and urban gardens. Insects,10 (7), 192. https://doi.org/10.3390/insects10070192

Queiroz, D., Burckhardt, D., & Anjos, N. D. (2013). Psilídeos no Brasil: 8 – Mastigimas anjosi. Embrapa Florestas – Comunicado Técnico (INFOTECA-E). Available online: http://www.infoteca.cnptia.embrapa.br/infoteca/handle/doc/957826. Accessed on 2025, November 16.

Renne, D. G. S., Costa, M. J., Jacques, G. C., & Souza, M. M. (2024). Avaliação dos danos aos frutos de Psidium guajava (Linnaeus, 1753), Myrtaceae var. Kumagai, por vespas sociais (Vespidae: Polistinae) ForScience, 12(2), e01277. https://doi.org/10.29069/forscience.2024v12n2.e1277

Richards, O. W. (1978). The Social Wasps of the Americas excluding the Vespinae. London: British Museum of Natural History.

Souza, G. K., Pikart, T. G., Jacques, G. C., Castro, A. A., Souza, M. M., Serrão, J. E., & Zanuncio, J. C. (2013). Social wasps on Eugenia uniflora Linnaeus (Myrtaceae) plants in the urban area of Viçosa, Minas Gerais State, Brazil. Sociobiology, 60(2), 204–209. https://doi.org/10.13102/sociobiology.v60i2.204-209

Interacción de ninfas del psílido Mastigimas anjosi (Hemiptera: Calophyidae) por Polybia platycephala (Hymenoptera: Vespidae) en árboles de Cedrela fissilis (Meliaceae)

Descargas

Publicado

2026-03-06

Cómo citar

Inácio Borges, L. T., Cássio de Sousa Oliveira, G. . ., & Magalhães de Souza, M. . (2026). Interacción de ninfas del psílido Mastigimas anjosi (Hemiptera: Calophyidae) por Polybia platycephala (Hymenoptera: Vespidae) en árboles de Cedrela fissilis (Meliaceae). Acta Zoológica Lilloana, 141–150. https://doi.org/10.30550/j.azl/2332
سرور مجازی ایران

Número

Sección

Notas
فروشگاه اینترنتی ویزای استارتاپ luxury gifts سرور مجازی بایننس